🤝 कार्यस्थलको संस्कृति
ओभरटाइम अस्वीकार गर्न मिल्छ? — 36協定・सीमा・अस्वीकार गर्ने तरिका सबै
"सबैले गरिरहेका छन्" लाई कानुनले यसो जवाफ दिन्छ
📖 8 मिनेटमा पढ्न सकिने📅 2026-08-24
"समयमै घर जान खोज्नु जाँगर नभएको प्रमाण हो" भनिएपछि, केही जवाफ दिन सकिनँ।
फिलिपिन्सको सेबूकी जोय (२६ वर्ष) ले लजिस्टिक कम्पनीमा काम थालेको ६ महिना। हरेक दिन २–३ घण्टा ओभरटाइम सामान्य भइसकेको थियो। शरीर थाकिसकेको थियो, तर अस्वीकार गर्ने आँट आउँदैनथ्यो।
एक दिन स्वदेशको परिवारसँगको महत्त्वपूर्ण भिडियो कलका लागि समयमै घर जान खोज्दा, हाकिमले त्यसो भने। वरिपरिका सिनियरहरू पनि कोही समयमै घर जाँदैनथे। "जापानमा यो सामान्य होला" — जोयलाई आफू नै गलत भएझैँ लाग्न थाल्यो।
तर साँच्चै त्यस्तो हो?
जापानी कानुनमा ओभरटाइमका लागि कडा नियम छन्। कम्पनीले कर्मचारीलाई असीमित ओभरटाइम गराउन सक्दैन। ओभरटाइम गराउन "36協定 (saburoku kyotei)" भन्ने श्रमिक-व्यवस्थापक सम्झौता चाहिन्छ, र त्यो समयमा पनि सीमा छ। अनि सीमा नाघ्ने ओभरटाइम・नियम तोड्ने ओभरटाइम आदेश अस्वीकार गर्न सकिन्छ।
जोय यो नियम थाहा पाएपछि फेरिइन्। हाकिमलाई सही रूपमा भनेर ओभरटाइम घटाइन्, स्वास्थ्य पनि फर्कियो। "सहनु गुण हो भन्ठानेँ। तर ज्ञानले आफूलाई जोगायो" भन्छिन्।
"ओभरटाइम अस्वीकार गर्न मिल्छ?" — त्यो जवाफ FAQ ढाँचामा सही रूपमा बताइन्छ।
ओभरटाइम (時間外労働) मा श्रम मापदण्ड ऐनले तोकेको नियम छ। "अस्वीकार गर्न मिल्ने ओभरटाइम" र "सिद्धान्ततः अस्वीकार नमिल्ने ओभरटाइम" को सीमा क्रमैसँग बुझौँ।
❓ बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू
Q.पहिले त, कम्पनीले स्वतन्त्र रूपमा ओभरटाइम गराउन सक्छ?
A.सक्दैन। श्रम मापदण्ड ऐनमा कार्य समय सिद्धान्ततः "दिनको ८ घण्टा・हप्ताको ४० घण्टा" सम्म तोकिएको छ। यो नाघेर ओभरटाइम गराउन कम्पनी र श्रमिक(प्रतिनिधि) ले "36協定" गरेर श्रम मापदण्ड निरीक्षण कार्यालयमा बुझाउनुपर्छ। **यो 36協定 नभई कानुनी समय नाघेर ओभरटाइम गराउनु आफैंमा कानुन उल्लङ्घन** हो। "मेरो कम्पनी 36協定 छ कि" शंका लागे कार्य नियमावली・श्रमिक-व्यवस्थापक सम्झौतामा जाँच्न सकिन्छ।
Q.36協定 भए जति घण्टा पनि ओभरटाइम गराउन सक्छ?
A.सक्दैन, सीमा छ। २०१९ (SME २०२०) देखि ओभरटाइममा कानुनले सीमा तोक्यो। सिद्धान्त **महिनाको ४५ घण्टा・वर्षको ३६० घण्टा** सम्म। व्यस्त समयका लागि "विशेष धारा" गरे पनि, (१)वर्षको ७२० घण्टाभित्र, (२)बिदाको काम सहित बहु-महिना औसत ८० घण्टाभित्र, (३)बिदाको काम सहित एक महिना १०० घण्टामुनि, (४)महिनाको ४५ घण्टा नाघ्न मिल्ने वर्षमा ६ पटकसम्म — भन्ने पूर्ण सीमा छ। यो नाघ्ने ओभरटाइम आदेश गैरकानुनी भएकाले अस्वीकार गर्न सकिन्छ।
Q.ओभरटाइम भत्ता राम्ररी तिरिन्छ नि होइन?
A.हो। ओभरटाइममा बढी भत्ता चाहिन्छ। **कानुनी समय नाघ्ने ओभरटाइम २५ प्रतिशत वा बढी**, महिनाको ६० घण्टा नाघ्ने भाग ५० प्रतिशत वा बढी (SME पनि २०२३ अप्रिलदेखि लक्षित), रात (२२:०० देखि बिहान ५:००) २५ प्रतिशत वा बढी, कानुनी बिदाको काम ३५ प्रतिशत वा बढी। यी जोडिँदा थपिन्छन् (उदाहरण रातको ओभरटाइम २५%+२५%=५०% वा बढी)। "निश्चित ओभरटाइम भत्ता (固定残業)" भएको कम्पनी पनि, तोकिएको समय नाघेको भाग छुट्टै थप तिर्नुपर्छ।
Q.निचोडमा, ओभरटाइम अस्वीकार गर्न मिल्छ कि मिल्दैन?
A.मिलाऔँ।【अस्वीकार मिल्ने ओभरटाइम】①36協定 नभई गराइने कानुनी समय नाघ्ने ओभरटाइम, ②36協定 सीमा नाघ्ने ओभरटाइम, ③स्वास्थ्य बिगार्ने हदसम्मको ओभरटाइम। यी गैरकानुनी भएकाले अस्वीकार मिल्छ।【सिद्धान्ततः अस्वीकार गाह्रो ओभरटाइम】36協定 भएको, कार्य नियमावलीमा ओभरटाइम तोकिएको, सीमाभित्रको, काम आवश्यक भएको ओभरटाइम आदेश न्यायिक रूपमा कारणबिना अस्वीकार गर्न गाह्रो मानिन्छ। तर "कारण" मा बिरामी・बालबच्चा हेरचाह・वृद्ध हेरचाह जस्ता पर्छन्। "हरेक दिन मिल्दैन" होइन, "आज ◯◯ का कारण गाह्रो छ" भनी ठोस रूपमा भन्नु उपाय हो।
Q.「サービス残業」 (बिना तलब ओभरटाइम) गराइँदै छ। यो गैरकानुनी हो?
A.हो, तलब नतिरिने ओभरटाइम (サービス残業) गैरकानुनी हो। महत्त्वपूर्ण कुरा आफ्नो कार्य समयको "प्रमाण" राख्नु हो। Time Card प्रतिलिपि, कम्प्युटरको Login/Logout रेकर्ड, कार्य Email पठाएको समय, आफैं राखेको कार्य समय नोट (हस्तलिखित पनि मान्य) प्रमाण हुन्छन्। नतिरिएको ओभरटाइम भत्ता पछि माग्न सकिन्छ (म्याद सिद्धान्ततः ३ वर्ष)। प्रमाण भएजति माग्ने・सल्लाह गर्ने सहज हुन्छ।
Q.ओभरटाइमबारे सल्लाह गर्न चाहन्छु। कम्पनीलाई थाहा हुन्छ?
A.श्रम मापदण्ड निरीक्षण कार्यालय, वा हरेक प्रान्तको समग्र श्रम परामर्श केन्द्रमा निःशुल्क・नाम नबताई सल्लाह गर्न सकिन्छ। सल्लाह गरेको कम्पनीलाई थाहा हुँदैन। विदेशीका लागि श्रम स्वास्थ्य मन्त्रालयको बहुभाषिक परामर्श Dial पनि छ। "म एक्लै सहिरहेको छु" भन्ठान्नुस् नहोस्। ओभरटाइम नियम जापानी र विदेशी उसैगरी जोगिने अधिकार हो। शरीर・मन बिग्रनुअघि पहिला सल्लाह गर्नुस्।
🤝 सहयोग पाउने ठाउँ (निःशुल्क, बहुभाषिक, गुमनाम पनि हुन्छ)
श्रम सर्त परामर्श Hotline (श्रम स्वास्थ्य मन्त्रालय)
ओभरटाइम・तलब・कार्य समयको समस्या निःशुल्क・नाम नबताई सल्लाह गर्न सकिन्छ। रात・शनि-आइतबार पनि। विदेशी भाषा दिन छन्।
🌐 जापानी बाहेक दिनअनुसार बहुभाषिक ⏰ कार्यदिन 17:00–22:00・शनि-आइत 9:00–21:00
📝 वेबबाट सम्पर्क गर्नुहोस् →📞 0120-811-610
समग्र श्रम परामर्श केन्द्र (हरेक प्रान्त श्रम कार्यालय)
ओभरटाइम・बिना तलब ओभरटाइम जस्ता श्रम समस्याको सार्वजनिक केन्द्र। Hello Work・श्रम कार्यालयभित्र छ।
🌐 १४ भाषा (फोन अनुवाद छ) ⏰ कार्यदिन 9:00–17:00
📝 वेबबाट सम्पर्क गर्नुहोस् →📞 हरेक प्रान्त श्रम कार्यालय
