🤝 Văn hóa nơi làm việc
Cách Xử Lý Khi Không Hợp Với Cấp Trên
Giữa "chịu đựng" và "nghỉ việc" vẫn còn những việc bạn có thể làm
📖 Đọc trong 7 phút📅 2026-07-20
"Hình như chỉ riêng mình bị đối xử khác."
Linh (29 tuổi) đến từ Đà Nẵng, Việt Nam làm việc tại một viện dưỡng lão ở Yokohama. Hơn một năm trôi qua, cảm giác đó cô vẫn không nói được với ai.
Chỉ thị của trưởng nhóm lúc nào cũng ngắn gọn và nói rất nhanh. Hỏi lại thì bị thở dài: "Tôi nói rồi mà." Trong khi đồng nghiệp người Nhật hỏi đúng câu đó thì lại được giải thích cặn kẽ. Nguyện vọng ca làm của cô hiếm khi được duyệt, thậm chí cô từng bị nhắc nhở ngay trước mặt người sử dụng dịch vụ.
"Hay là tiếng Nhật của mình kém?" "Hay mình không hợp với nghề điều dưỡng?" — đêm xuống, nằm trên giường ký túc xá, những suy nghĩ ấy không dừng lại được. Trước giờ làm, cứ đến ga gần chỗ làm là bụng dạ lại nặng trĩu. Những ngày như thế ngày càng nhiều.
Hay là nghỉ việc? Nhưng đây là công việc cô đã vất vả mới học được. Người sử dụng dịch vụ còn nói: "Có cô Linh ở đây là thấy vui hẳn lên." Vấn đề không nằm ở công việc, mà nằm ở mối quan hệ với duy nhất một người cấp trên.
Linh từng nghĩ chỉ có 2 lựa chọn: "tiếp tục chịu đựng" hoặc "nghỉ việc." Nhưng thực tế, giữa hai điều đó còn rất nhiều lựa chọn khác. Dành cho những ai mang cùng nỗi niềm, chúng tôi đã tổng hợp dưới dạng hỏi đáp.
"Không hợp với cấp trên" có thể nói là nỗi khổ tâm số một của người đi làm trên toàn thế giới, kể cả người Nhật. Đó không phải là khiếm khuyết về năng lực hay tính cách của bạn. Đừng để cảm xúc cuốn đi — hãy xử lý từng bước một.
❓ Câu hỏi thường gặp
Q.Không hợp với cấp trên — là lỗi của tôi sao?
A.Không phải. Trong các khảo sát tại Nhật, vị trí đầu bảng của "lý do thật sự khi nghỉ việc" luôn là quan hệ con người và sự hợp tính với cấp trên. Đây là vấn đề hết sức bình thường, xảy ra cả giữa người Nhật với nhau. Có điều, người nước ngoài thường dễ tự trách mình: "chắc tại tiếng Nhật của mình," "chắc tại mình không hiểu văn hóa." Trước hết hãy biết rằng "vấn đề hợp tính có thể xảy ra với bất kỳ ai." Chỉ riêng điều đó cũng đủ làm lòng nhẹ đi một chút.
Q.Tôi nên truyền đạt sự bất mãn hay khó khăn như thế nào?
A.Khuyến nghị là truyền đạt theo bộ 3 điểm: "sự việc + điều đang gây khó khăn + đề nghị." Ví dụ: "Khi chỉ thị chỉ bằng lời nói, có lúc em nghe không kịp nên rất khó khăn. Nếu những điểm quan trọng được ghi chú hoặc nhắn tin giúp em, em sẽ làm chính xác được ạ." — Thay vì phê phán nhân cách ("cách chỉ dạy của anh/chị tệ quá"), hãy biến nó thành đề xuất về cách tiến hành công việc, đối phương sẽ dễ tiếp nhận hơn. Khi cảm thấy sắp mất bình tĩnh, đừng nói ngay tại chỗ — hãy sắp xếp lại rồi truyền đạt vào ngày hôm sau.
Q.Khó nói trực tiếp với người đó thì tôi nên tư vấn với ai?
A.Trình tự là: ① đàn anh, đàn chị đáng tin cậy hoặc người phụ trách đào tạo, ② người ở trên cấp trên của bạn — như nhân sự hay giám đốc cơ sở, ③ đầu mối tư vấn bên ngoài công ty. Nhiều công ty có buổi phỏng vấn định kỳ hoặc kênh tư vấn riêng. Đừng nghĩ đó là "mách lẻo." Ở công ty Nhật, tư vấn về quan hệ con người là một phần công việc chính thức của bộ phận nhân sự. Khi trình bày, mẹo là nói trên cơ sở sự việc — không phải "em ghét trưởng nhóm," mà là "tình huống thế này đang gây trở ngại cho công việc."
Q.Tôi có thể xin đổi bộ phận hay vị trí phụ trách (thuyên chuyển) không?
A.Có thể. Xin tư vấn thuyên chuyển không phải là "chạy trốn" — đó là chế độ chính thức có ở nhiều công ty Nhật. Viện dưỡng lão thì đổi tầng hoặc đơn nguyên chăm sóc, nhà máy thì đổi dây chuyền hoặc tổ — có nhiều cách thay đổi môi trường ngay trong cùng một công ty. Trong buổi phỏng vấn nhân sự, hãy thử mở lời: "Em muốn tiếp tục công việc hiện tại, nhưng muốn trao đổi về cơ cấu làm việc." Với công ty, việc bạn tiếp tục làm sau khi thuyên chuyển có lợi hơn nhiều so với việc bạn nghỉ việc.
Q.Liệu đây có phải là quấy rối? Có dấu hiệu nào cho thấy giới hạn chịu đựng không?
A.Ranh giới giữa "chỉ dạy" và "quấy rối quyền lực (pawahara)" nằm ở chỗ: có phủ nhận nhân cách không, và có lặp đi lặp lại không. Bị quát mắng nhiều lần trước mặt mọi người, bị phớt lờ, chỉ riêng bạn không được giao việc (hoặc bị giao việc quá tải một cách rõ rệt) — nếu những điều này kéo dài, có khả năng là quấy rối quyền lực. Ngoài ra, mất ngủ, chán ăn, thấy khó chịu trong người trước giờ đi làm — đó là tín hiệu giới hạn của tâm lý. Khi đó, đừng tiếp tục chịu đựng, hãy liên hệ các đầu mối tư vấn bên dưới. Miễn phí, ẩn danh, đa ngôn ngữ, và công ty sẽ không hề biết.
Q.Tôi có được phép nghĩ đến chuyện đổi việc không?
A.Tất nhiên là được. Bạn đã thử thay đổi cách truyền đạt, đã tư vấn với người xung quanh, đã cân nhắc cả thuyên chuyển — nếu vẫn không thay đổi, thì thay đổi môi trường không phải là "chạy trốn" mà là lựa chọn chính đáng. Visa Kỹ thuật / Nhân văn / Quốc tế (Gijinkoku) có thể đổi việc trong cùng loại công việc, Kỹ năng đặc định có thể đổi việc trong cùng lĩnh vực. Quy tắc và lưu ý khi đổi việc theo từng tư cách lưu trú, hãy xem bài viết "Các Loại Visa Làm Việc và Lưu Ý Khi Đổi Việc" trên GloJob. Điều quan trọng nhất là hành động trước khi cơ thể và tâm trí bị tổn thương.
🤝 Nơi nhận hỗ trợ (miễn phí, đa ngôn ngữ, ẩn danh được)
Đường Dây Yorisoi
Có thể tư vấn qua chat. Tâm sự "quan hệ với cấp trên đang rất nặng nề" cũng hoàn toàn được. Ngại gọi điện thì hãy bắt đầu từ đây.
🌐 Hỗ trợ đa ngôn ngữ ⏰ 24 giờ / Miễn phí
💬 Trò chuyện để được hỗ trợ →📞 0120-279-338
FRESC — Trung tâm Hỗ trợ Người nước ngoài (Bộ Tư pháp)
Tư vấn trọn gói về quan hệ con người tại nơi làm việc, vấn đề lao động và tư cách lưu trú.
🌐 Tiếng Anh, Trung, Hàn, Bồ Đào Nha và 10 ngôn ngữ khác ⏰ Thứ Hai–Thứ Sáu 9:00–17:00
📝 Liên hệ qua web →📞 0570-011000
