🔎 Chọn việc không sai lầm
Những Điểm Cần Kiểm Tra Trong Hợp Đồng Lao Động — Nhất Định Xem Trước Khi Ký
Một khi đã ký, sau này nói "tôi không nghe nói vậy" rất khó được chấp nhận
📖 Đọc trong 8 phút📅 2026-09-03
"Cứ ký vào đây trước đi," tôi được bảo vậy, và đã viết tên mình mà chưa đọc kỹ nội dung.
Arif (25 tuổi) đến từ Bandung, Indonesia, vào ngày đi làm đầu tiên được đưa cho rất nhiều giấy tờ. Toàn tiếng Nhật, không có thời gian đọc hết ngay tại chỗ, lại bị người phụ trách giục "ai cũng làm vậy mà", nên anh ký theo lời họ nói.
Ba tháng sau, Arif bắt đầu cảm thấy "khác với lời nói". Lúc phỏng vấn nghe nói "nghỉ thứ Bảy Chủ Nhật", nhưng trong lịch làm việc lại có ca thứ Bảy. Được bảo là không tăng ca, vậy mà ngày nào cũng 2 tiếng. Nhưng khi xem lại hợp đồng, ở đó có ghi bằng chữ nhỏ "chế độ ca kíp", "đã bao gồm tăng ca cố định". Không phải lời hứa miệng, mà văn bản đã ký mới là tiêu chuẩn. Arif không thể phản bác.
Ở Nhật, việc ký vào hợp đồng lao động (giấy thông báo điều kiện lao động) mang ý nghĩa "đã đồng ý làm việc với những điều kiện này". Sau này dù có nói "tôi không nghe nói", "tôi chưa đọc", thì nội dung của văn bản đã ký vẫn thường được ưu tiên.
Nói ngược lại, nếu xác nhận kỹ trước khi ký, bạn có thể tự bảo vệ mình. Công ty có nghĩa vụ pháp lý phải thể hiện bằng văn bản những điều kiện lao động quan trọng (Luật Tiêu chuẩn Lao động). Cần xem những phần nào trong văn bản đó — chúng tôi đã tổng hợp thành danh sách kiểm tra.
Văn bản ghi điều kiện lao động gồm "giấy thông báo điều kiện lao động" (văn bản công ty có nghĩa vụ giao) và "hợp đồng lao động" (hợp đồng mà người lao động và người sử dụng lao động cùng ký) (nhiều nơi gộp cả hai làm một). Việc lập hợp đồng lao động bản thân nó không phải nghĩa vụ pháp lý, nhưng việc thể hiện điều kiện lao động bằng văn bản là nghĩa vụ của công ty. Trước khi ký, hãy nhất định xác nhận những điểm sau.
01.Xác nhận thời hạn hợp đồng và "có gia hạn không / giới hạn gia hạn"
Trước tiên hãy xác nhận "có quy định thời hạn không (có thời hạn)" hay "không có (vô thời hạn / nhân viên chính thức)". Với hợp đồng có thời hạn (ví dụ: hợp đồng 1 năm), trong văn bản phải ghi rõ "có được gia hạn không", "tiêu chuẩn gia hạn là gì", "có giới hạn số lần gia hạn không". Từ tháng 4 năm 2024, với hợp đồng có thời hạn, việc có hay không giới hạn số lần gia hạn cũng trở thành mục bắt buộc phải ghi rõ. Để không rơi vào cảnh "tưởng làm mãi mà hóa ra 1 năm là kết thúc", hãy nhất định xác nhận thời hạn và điều kiện gia hạn.
02.Xem "nơi làm việc, nội dung công việc" và "phạm vi thay đổi" của chúng
Nơi làm việc và nội dung công việc được ghi trong hợp đồng. Từ tháng 4 năm 2024, không chỉ nơi làm việc và công việc ngay khi vào làm, mà cả "phạm vi có thể thay đổi" do điều chuyển công tác trong tương lai, v.v. cũng được ghi rõ. Hãy xác nhận phạm vi như "tưởng làm ở Tokyo nhưng theo hợp đồng có thể điều chuyển toàn quốc", "dự định làm văn phòng nhưng có thể bị phân về hiện trường sản xuất". Đặc biệt với người nước ngoài, điều này còn liên quan đến việc nội dung công việc có nằm trong phạm vi được phép của tư cách lưu trú hay không, nên rất quan trọng.
03.Xác nhận thời gian làm việc, nghỉ giải lao, ngày nghỉ và có tăng ca không
Hãy xác nhận giờ bắt đầu / kết thúc, thời gian nghỉ giải lao, ngày nghỉ (nghỉ thứ mấy / tuần mấy ngày), và "có tăng ca vượt quá thời gian làm việc quy định không". Dù phỏng vấn nghe "nghỉ thứ Bảy Chủ Nhật", nhưng nếu hợp đồng ghi "chế độ ca kíp" thì tùy ca mà thứ Bảy Chủ Nhật cũng phải đi làm. Nếu lời giải thích miệng và văn bản mâu thuẫn, hãy nhất định xác nhận trước khi ký: "Lúc phỏng vấn tôi nghe thế này...".
04.【Quan trọng nhất】Xác nhận "chi tiết" của tiền lương và cách chi trả
Hãy xác nhận lương cơ bản là bao nhiêu, có bao gồm tiền tăng ca cố định (tăng ca khoán) không, các loại phụ cấp (đi lại, nhà ở, v.v.), ngày chốt và ngày trả lương, các khoản khấu trừ (thuế, bảo hiểm xã hội). Việc trong chi tiết "lương tháng 250.000 yên" có bao gồm tăng ca cố định hay không đặc biệt quan trọng (hãy tham khảo thêm bài viết về cách đọc tin tuyển dụng). Ngoài ra, "vấn đề về việc tăng lương" tuy có nghĩa vụ phải thể hiện nhưng không bắt buộc bằng văn bản, nên nếu không thấy ghi thì hãy xác nhận bằng miệng.
05.Xác nhận các điều khoản về nghỉ việc và sa thải
"Trong trường hợp nào thì được nghỉ việc (thủ tục nghỉ việc)", "trong trường hợp nào thì bị sa thải (lý do sa thải)" cũng là những mục được thể hiện rõ trong văn bản. Hãy xác nhận trước phải báo trước bao nhiêu ngày thì được nghỉ việc, và trong thời gian thử việc thì xử lý thế nào. Biết những điều này, khi muốn nghỉ việc hoặc khi sắp bị sa thải bất công, bạn có thể bảo vệ quyền lợi của mình.
06.Xác nhận việc tham gia bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp
Nếu là nhân viên chính thức / toàn thời gian, việc tham gia bảo hiểm y tế, hưu trí nhân viên, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động là nghĩa vụ của công ty. Hãy xác nhận trong hợp đồng hay giấy thông báo có ghi "tham gia bảo hiểm xã hội" không. Nếu không có ghi, hoặc bị bảo "tự đi tham gia bảo hiểm y tế quốc gia đi", thì có khả năng đó là tình trạng vi phạm pháp luật, không cho bạn tham gia loại bảo hiểm vốn phải tham gia. Bảo hiểm xã hội là chế độ quan trọng giúp phòng bị cho bệnh tật, tai nạn và hưu trí về sau.
07.Những từ không hiểu, nhất định hỏi trước khi ký. Nếu văn bản khác thực tế, bạn có thể hủy hợp đồng
Đừng ký khi vẫn không hiểu thuật ngữ chuyên môn tiếng Nhật. Hỏi "Xin cho tôi biết nghĩa của từ này" hoàn toàn không hề thất lễ. Ngược lại, bạn sẽ được đánh giá là người xác nhận cẩn thận. Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi cũng có chuẩn bị "Giấy thông báo điều kiện lao động mẫu" bằng nhiều ngôn ngữ. Ngoài ra, nếu điều kiện lao động được thể hiện mà khác với thực tế, người lao động có quyền hủy ngay hợp đồng đó (Điều 15 Luật Tiêu chuẩn Lao động). Nguyên tắc của việc ký là "đọc, hiểu, và đồng thuận rồi mới ký".
Sau trải nghiệm đó, lần đổi việc tiếp theo Arif đã xác nhận hợp đồng từng dòng một, hỏi nhân sự những điểm không hiểu rồi mới ký. Nhờ xác nhận được bằng văn bản "nghỉ thứ Bảy Chủ Nhật, không tăng ca cố định, đầy đủ bảo hiểm xã hội", anh làm việc rất yên tâm. "Ký là phải đọc và đồng thuận rồi mới ký. Riêng điều này tôi luôn cố giữ", anh chia sẻ. Khi lo lắng về nội dung hợp đồng, đừng vội ký, bạn có thể tư vấn tại Văn phòng Giám sát Tiêu chuẩn Lao động hoặc đầu mối tư vấn dành cho người nước ngoài của Hello Work (miễn phí).
