🤝 Văn hóa nơi làm việc
Cách Xin Nghỉ Phép Năm và Cách Xử Lý Khi Bị Từ Chối
Để sử dụng chắc chắn quyền lợi được pháp luật bảo vệ
📖 Đọc trong 6 phút📅 2026-07-02
Câu "không khí ở đây làm gì có chuyện xin được nghỉ phép" cứ quay vòng trong đầu cô.
Dewi (24 tuổi) đến từ Yogyakarta, Indonesia, vào một đêm mùa xuân năm 2024 — tháng thứ 9 sau khi vào công ty — vừa nhìn tin nhắn từ người bạn ở quê vừa nghĩ như vậy. "Có đám cưới, cậu về được không?" — Dewi cầm điện thoại rất lâu mà không trả lời được.
Cô từng một lần nói với cấp trên là muốn xin nghỉ phép năm. Bị đáp "giờ đang mùa bận," cô để vậy luôn. Không tìm được dịp nào để mở lời lần nữa, 4 tháng đã trôi qua.
Theo luật Nhật Bản, nghỉ phép năm là thứ công ty "có nghĩa vụ phải cấp" (Điều 39 Luật Tiêu chuẩn Lao động). "Không khí khó xin nghỉ" không liên quan gì về mặt pháp lý. 10 ngày sau 6 tháng vào làm, 11 ngày sau 1 năm 6 tháng, 12 ngày sau 2 năm 6 tháng — quyền này phát sinh tự động.
Nhưng trên thực tế, rất nhiều lao động nước ngoài chia sẻ "bị từ chối" hoặc "không dám mở lời." Biết đúng trình tự sẽ giúp bạn ít bị từ chối hơn — và nếu vẫn bị từ chối thì vẫn có cách xử lý.
Nghỉ phép năm là "quyền của người lao động" được quy định tại Điều 39 Luật Tiêu chuẩn Lao động. Công ty có "quyền thay đổi thời điểm" (đề nghị dời sang lúc khác khi mùa bận), nhưng không có "quyền từ chối." Hãy kiểm tra cách xin đúng và cách xử lý khi bị từ chối với danh sách dưới đây.
01.Kiểm tra xem nghỉ phép năm của bạn đã phát sinh chưa
Theo Điều 39 Luật Tiêu chuẩn Lao động, **10 ngày nghỉ phép năm phát sinh sau 6 tháng vào làm** (với người làm từ 30 giờ/tuần và từ 5 ngày/tuần trở lên). Sau đó tăng theo số năm làm việc (sau 1 năm 6 tháng: 11 ngày, 2 năm 6 tháng: 12 ngày, 3 năm 6 tháng: 14 ngày, 4 năm 6 tháng: 16 ngày, 5 năm 6 tháng: 18 ngày, từ 6 năm 6 tháng trở lên: 20 ngày). Số ngày phép có thể kiểm tra trên phiếu lương, nội quy lao động của công ty, hoặc thông báo điều kiện lao động.
02.Nộp đơn trước ngày muốn nghỉ 2 tuần đến 1 tháng
Pháp luật không bắt buộc thời hạn nộp đơn, nhưng **xin trước 2 tuần đến 1 tháng đã thành phép lịch sự nơi công sở**. Thông thường là nói miệng trước, sau đó nộp đơn xin nghỉ (theo mẫu của công ty). Chỉ cần nói: "Em muốn xin nghỉ phép năm vào ngày ○ tháng ○, được không ạ?" là đủ.
03.Nếu bị hỏi lý do: trả lời "vì việc riêng" là đủ
Bạn không có nghĩa vụ nói lý do xin nghỉ phép cho công ty (theo quy định của Luật Tiêu chuẩn Lao động). "Vì việc riêng" hoặc "vì việc cá nhân" là đủ. Nếu bị yêu cầu "nói rõ lý do hơn," thì bản thân yêu cầu đó đã là đòi hỏi có vấn đề về mặt pháp lý.
04.Khi bị nói "giờ đang mùa bận": kiểm tra quyền thay đổi thời điểm
Công ty có "quyền yêu cầu thay đổi thời điểm nghỉ vì lý do mùa bận" (jiki henkoken). Nhưng đó không phải "quyền từ chối" mà là "quyền đề nghị dời sang ngày khác." Nếu bị nói "ngày này không được," hãy yêu cầu họ đưa ra ngày thay thế và xác nhận bằng văn bản. Điều quan trọng là hỏi lại: "Vậy khi nào thì được ạ?"
05.Nếu bị từ chối liên tục: ghi chép lại và xin tư vấn bên ngoài
Mỗi lần nộp đơn, hãy lưu lại hồ sơ (ngày, cách nộp, nội dung trả lời của cấp trên). Nếu bị từ chối lặp đi lặp lại mà không có lý do rõ ràng, có khả năng đó là **hành vi cản trở việc nghỉ phép của công ty (vi phạm Luật Tiêu chuẩn Lao động)**. Hãy xin tư vấn tại Văn phòng Thanh tra Tiêu chuẩn Lao động quản lý khu vực của bạn, hoặc Đường Dây Yorisoi. Có thể xin tư vấn ẩn danh.
06.Tận dụng chế độ "bắt buộc nghỉ 5 ngày phép mỗi năm"
Từ tháng 4 năm 2019, với người lao động phát sinh từ 10 ngày phép năm trở lên, **công ty có nghĩa vụ bắt buộc cho nghỉ ít nhất 5 ngày mỗi năm** (Khoản 7 Điều 39 Luật Tiêu chuẩn Lao động). Bạn cũng có thể nghỉ vào ngày do công ty chỉ định. Nếu đến cuối năm tài chính vẫn chưa đủ 5 ngày, công ty có thể nói "hãy dùng phép đi" — đây là chế độ hợp pháp và chính đáng.
07.Khi nghỉ việc: có thể thương lượng để công ty mua lại số phép chưa dùng
Với phép năm còn lại khi nghỉ việc, về nguyên tắc bạn "nghỉ hết trước ngày thôi việc" hoặc "nếu công ty đồng ý, được mua lại (lương 1 ngày × số ngày còn lại)." Hãy truyền đạt nguyện vọng dùng hết phép cùng lúc với việc báo nghỉ việc. Việc công ty từ chối đơn xin nghỉ phép trước khi thôi việc là rất khó về mặt pháp lý. Lưu ý: việc mua lại số ngày còn dư cần sự đồng ý của công ty, không phải nghĩa vụ theo luật.
Sau đó, Dewi tham khảo danh sách này và nộp lại đơn xin trước 1 tháng. Cấp trên đề nghị "dời sang trước hoặc sau mùa bận," cô điều chỉnh 1 tuần và xin nghỉ thành công. "Biết vậy ngay từ đầu nói cho đúng cách," cô chia sẻ. Các rắc rối về nghỉ phép năm có thể xin tư vấn tại Văn phòng Thanh tra Tiêu chuẩn Lao động (miễn phí, có thể ẩn danh).
